Vergelijkende Tabel Vennootschapsvormen
Bijlage 1 uit het handboek () — volgens de docent dé basis van de leerstof. Naar GHYSELS, G. & ROODHOOFT, J., Praktisch economisch recht, Van In, Wommelgem, 2023.
Deze tabel laat in één oogopslag zien hoe de zes belangrijkste vennootschapsvormen — maatschap, VOF, CommV, BV, NV en CV — onderling verschillen op alle relevante punten. Wie deze tabel beheerst, kan elke vergelijkingsvraag op het examen aan.
Tabel 1 — Oprichting en kapitaal
| Kenmerk | Maatschap | VOF | CommV | BV | NV | CV |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Minimaal aantal oprichters | 2 | 2 | 2 (één beherende én één commanditaire vennoot) | 1 | 1 | 3 |
| Aansprakelijkheid | Onbeperkt | Onbeperkt en hoofdelijk | Beherende vennoot: onbeperkt en hoofdelijk · Commanditaire vennoot: beperkt tot inbreng | Beperkt tot de inbreng | Beperkt tot de inbreng | Beperkt tot de inbreng |
| Oprichtingsakte | Geen, wel vennootschapsovereenkomst | Notariële of onderhandse akte | Notariële of onderhandse akte | Notariële akte | Notariële akte | Notariële akte |
| Minimumkapitaal | Geen | Geen minimumkapitaal — ingebrachte goederen zijn onverdeeld vermogen | Geen minimumkapitaal — ingebrachte goederen zijn onverdeeld vermogen | Bewijs van toereikend aanvangsvermogen nodig (geen wettelijk minimum) | Minimum €61.500 | Bewijs van toereikend aanvangsvermogen nodig (begrip "kapitaal" vervalt hier) |
| Vol te storten kapitaal | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. (kapitaal vervalt hier) | Minimum €61.500 EUR volledig volgestort | Het begrip "kapitaal" vervalt hier |
| Inbreng | Niet van toepassing | In geld of in natura (ook arbeid) | Vrij te bepalen | Geld, natura (ook arbeid en knowhow) | Geld of in natura | Geld of in natura |
Tabel 2 — Werking en structuur
| Kenmerk | Maatschap | VOF | CommV | BV | NV | CV |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Verificatie bedrijfsrevisor bij inbreng goederen | Neen | Neen | Neen | Ja | Ja | Ja |
| Aandelen | Vennootschapsovereenkomst bepaalt aandeel vennoten in winst en verlies | Op naam | Op naam | Op naam, een genoteerde vennootschap mag ook gedematerialiseerde aandelen uitgeven | Op naam of gedematerialiseerd | Op naam |
| Mogelijkheid van overdracht aandelen | Niet overdraagbaar tenzij andere overeenkomst | Niet overdraagbaar tenzij andere overeenkomst | Niet overdraagbaar tenzij andere overeenkomst | Mogelijkheid voor vrije overdraagbaarheid (statuten bepalen!) | Vrij overdraagbaar | Niet vrij overdraagbaar |
| Bestuur | Eén of meer zaakvoerders | Eén of meer zaakvoerders | Eén of meer zaakvoerders; commanditair vennoot mag geen bestuursdaden stellen | Eén of meer bestuurders | Eén of meer bestuurders, 3 formules van bestuur mogelijk (monistisch, dualistisch, enige bestuurder) | Eén of meer bestuurders |
| Fiscaal | Personenbelasting | Vennootschapsbelasting | Vennootschapsbelasting | Vennootschapsbelasting | Vennootschapsbelasting | Vennootschapsbelasting |
| Boekhoudkundige verplichtingen | Vereenvoudigde boekhouding als omzet max. €500.000 | Dubbele boekhouding als omzet hoger is dan €500.000 EUR | Dubbele boekhouding als omzet hoger is dan €500.000 EUR | Dubbele boekhouding | Dubbele boekhouding | Dubbele boekhouding |
| Financieel plan | Niet verplicht | Niet verplicht | Niet verplicht | Verplicht en minimum inhoud wettelijk vastgelegd | Verplicht en minimum inhoud wettelijk vastgelegd | Verplicht en minimum inhoud wettelijk vastgelegd |
| Uitgifte obligatielening | Neen | Neen | Neen | Ja | Ja | Ja |
Tabel 3 — Winstuitkering en openbaarheid
| Kenmerk | Maatschap | VOF | CommV | BV | NV | CV |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Uitkering van winst | Vrij, wel verboden om aan één vennoot alle winst toe te kennen (verbod leonine clausule) | Vrij | Vrij | Verplichte balans- en liquiditeitstest | Nettoactieftest | Verplichte balans- en liquiditeitstest |
| Jaarrekening neerleggen, dus openbaar | Niet verplicht | Niet verplicht, tenzij voldoet aan de criteria van een 'grote' vennootschap en ten minste één van de onbeperkt aansprakelijke vennoten een rechtspersoon is | Niet verplicht, tenzij voldoet aan de criteria van een 'grote' vennootschap en ten minste één van de onbeperkt aansprakelijke vennoten een rechtspersoon is | Verplicht | Verplicht | Verplicht |
Drie kern-onderscheidingen om te onthouden
1. Welke vorm heeft welke rechtspersoonlijkheid?
- Geen rechtspersoonlijkheid: maatschap.
- Onvolkomen rechtspersoonlijkheid: VOF, CommV.
- Volkomen rechtspersoonlijkheid: BV, NV, CV.
2. Wie is aansprakelijk?
- Onbeperkt en hoofdelijk: alle vennoten van VOF, beherende vennoot van CommV.
- Onbeperkt maar niet hoofdelijk: maten van de maatschap (schuldeiser moet elke maat afzonderlijk aanspreken).
- Beperkt tot inbreng: aandeelhouders BV/NV/CV, commanditaire vennoot van CommV.
3. Waar is een notariële akte verplicht?
- Notariële akte verplicht: BV, NV, CV.
- Onderhandse akte volstaat: VOF, CommV.
- Geen akte vereist (wel overeenkomst): maatschap.
Bijkomende verschilpunten (niet in de tabel zelf maar wel te kennen)
Meerderheden in de algemene vergadering
- Gewone meerderheid (BV/NV/CV): bij gewone beslissingen.
- 3/4 meerderheid: voor statutenwijzigingen.
- 4/5 meerderheid (NV): voor wijziging van het doel/voorwerp van de vennootschap.
Drie bestuursmodellen NV
- Monistisch: klassieke raad van bestuur (min. 3 leden, collegiaal) — kan dagelijks bestuur delegeren.
- Dualistisch: directieraad (uitvoerend) + raad van toezicht (controle), beide min. 3 leden.
- Enige bestuurder: mogelijk, maar enkel bij niet-genoteerde NV's.
Toetreding/uittreding
- CV: soepele toe- en uittreding zonder statutenwijziging (uniek kenmerk).
- BV: uittreding ten laste van het vermogen is mogelijk als de statuten dit voorzien — anders moeten aandelen verkocht worden aan derden.
- NV: geen wettelijk uittreedrecht; aandeelhouder kan enkel via verkoop op de markt eruit.