Deel 2, Hoofdstuk 3 — Coöperatieve Vennootschap (CV)

1. Begrip en kenmerken

1.1 Algemene vennootschapskenmerken

De coöperatieve vennootschap (CV) beantwoordt aan de algemene definitie van een vennootschap in het WVV. Het gaat om een overeenkomst tussen één of meer personen (natuurlijke of rechtspersonen) die door middel van een inbreng een onderneming oprichten met een geoorloofd voorwerp, met als doel hun vennoten een rechtstreeks of onrechtstreeks vermogensvoordeel te bezorgen. Net als de BV en de NV bezit de CV rechtspersoonlijkheid.

1.2 Specifieke kenmerken — Boek 6 WVV

De CV wordt geregeld door Boek 6 WVV. Sinds de hervorming van het vennootschapsrecht heeft de CV haar oorspronkelijke karakter teruggekregen: zij is voorbehouden voor ondernemingen met een echt coöperatief gedachtegoed. De vroegere "valse CV" (die enkel als alternatief voor de NV/BV werd gebruikt) is verdwenen.

Kenmerken:

• Vennootschap zonder kapitaal: net als de BV werkt de CV met een variabel aanvangsvermogen in plaats van een vast statutair kapitaal. Dit maakt het soepele in- en uittreden van vennoten mogelijk.
• Beperkte aansprakelijkheid: de vennoten zijn slechts aansprakelijk ten belope van hun inbreng.
• Coöperatief gedachtegoed is essentieel: zonder dit gedachtegoed kan een onderneming geen CV (meer) zijn. Dit veronderstelt aansluiting bij de waarden van de Internationale Coöperatieve Alliantie (ICA): vrijwillig en open lidmaatschap, democratische controle door de leden, economische participatie van de leden, autonomie en onafhankelijkheid, onderwijs en vorming, samenwerking tussen coöperaties, en zorg voor de gemeenschap. Een sociaal en/of ecologisch oogmerk is mogelijk (sociale onderneming — erkenning als CV-SO).

2. Oprichting

2.1 Grondvoorwaarden

2.1.1 Aantal oprichters

Een CV moet door minstens 3 oprichters worden opgericht (art. 6:3 WVV). Dit verschilt fundamenteel van de BV en de NV waar één oprichter volstaat. Deze regel ondersteunt het coöperatieve, collectieve karakter.

2.1.2 Aanvangsvermogen en financieel plan

De CV moet bij oprichting een toereikend aanvangsvermogen hebben — er is geen wettelijk minimum, maar het vermogen moet voldoende zijn gelet op de geplande activiteit (art. 6:4 WVV). Het vermogen kan bestaan uit eigen vermogen (inbrengen) en vreemd vermogen (leningen, kredieten).

De oprichters moeten een financieel plan opstellen (art. 6:5 WVV) dat aan de notaris wordt overhandigd. Dit plan verantwoordt het aanvangsvermogen voor de eerste twee jaar en is cruciaal bij faillissement binnen de eerste 3 jaar: indien het plan kennelijk onvoldoende was, kunnen oprichters persoonlijk aansprakelijk worden gesteld (oprichtersaansprakelijkheid).

2.1.3 Inbrengmodaliteiten

Net als bij de BV zijn drie inbrengvormen mogelijk:

• Inbreng in geld (art. 6:9 WVV): in principe volledig gestort bij oprichting, tenzij de oprichtingsakte anders bepaalt.
• Inbreng in natura (art. 6:8 WVV): vereist een waarderingsverslag van een bedrijfsrevisor en een verantwoordingsverslag van het bestuursorgaan.
• Inbreng in nijverheid (arbeid) (art. 6:11 WVV): de inbrenger verbindt zich tot het leveren van arbeid of diensten. Specifiek voor BV en CV (in een NV niet toegestaan).

2.2 Vormvoorwaarden

• Authentieke (notariële) akte is verplicht (art. 6:12 WVV en art. 2:8, §2 WVV).
• Openbaarmaking via neerlegging op de griffie van de ondernemingsrechtbank en publicatie in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad (art. 2:7 WVV).
• De akte vermeldt de oprichters en inschrijvers (art. 6:12 WVV).

3. Effecten

3.1 Aandelen op naam

Een CV kent aandelen op naam met stemrecht. Er moeten minstens 3 aandeelhouders met stemrecht zijn (art. 6:39 WVV), gelijklopend met de eis van 3 oprichters.

• Principe: één aandeel = één stem — dit is een uiting van de democratische geest van de CV.
• Geen beursnotering: een CV mag haar aandelen niet op de beurs aanbieden.
• Certificaten zijn mogelijk.
• Er is een effectenregister (art. 6:24 WVV) en een aandelenregister (art. 6:25 WVV) waarin alle overdrachten en mutaties worden ingeschreven.

3.2 Obligaties

De CV mag obligaties uitgeven (art. 6:19 WVV), zowel op naam als gedematerialiseerd.

3.3 Gedematerialiseerde effecten

Effecten kunnen ook gedematerialiseerd zijn via boeking op een effectenrekening (art. 6:29 WVV).

3.4 Overdracht van effecten

• Wordt beheerst door het gemeen verbintenissen- en contractenrecht.
• Er is grote statutaire vrijheid (art. 6:52 WVV): de statuten kunnen overdrachtsbeperkingen bevatten.
• Overdracht gebeurt via inschrijving in het aandelenregister (art. 6:50 WVV) of via boeking op een andere effectenrekening (art. 6:51 WVV).

4. Wijziging vennotenbestand: toetreding en uittreding

Dit is het meest typische kenmerk van de CV — het soepele in- en uittreden zonder statutenwijziging.

4.1 Toetreding

• Grote statutaire vrijheid: de statuten regelen onder welke voorwaarden nieuwe vennoten kunnen toetreden.
• De regeling is aanvullend recht: bij stilzwijgen van de statuten gelden de wettelijke regels.
• Toetreding gebeurt in principe bij naam of per categorie zoals vermeld in de statuten.
• Bevoegdheid bij het bestuursorgaan, tenzij de statuten deze bevoegdheid aan de algemene vergadering overdragen (art. 6:54 WVV).
• Belangrijk: er is geen statutenwijziging nodig bij toetreding, wat de CV bijzonder soepel maakt.

4.2 Uittreding

• Ook hier grote statutaire vrijheid.
• Uittreding wordt geregeld door art. 6:120 WVV (aanvullend recht).
• Een uittredende vennoot heeft recht op een scheidingsaandeel (uitkering van zijn aandeel) — onderworpen aan de balanstest en liquiditeitstest (zie verder).
• De uittreding wordt ingeschreven in het aandelenregister (art. 6:120, §2 WVV).

5. Vennootschapsorganen

5.1 Bestuur

5.1.1 Samenstelling

• Eén of meerdere bestuurders (art. 6:58 WVV).
• Een college (collegiaal orgaan) is mogelijk maar niet verplicht.
• Bestuurders kunnen natuurlijke personen of rechtspersonen zijn (in het laatste geval moet een vaste vertegenwoordiger worden aangeduid — art. 2:55 WVV).
• De bestuurder is een zelfstandige, geen werknemer.
• In principe is het mandaat bezoldigd (art. 6:60 WVV), behoudens andersluidende statutaire bepaling.

5.1.2 Duur

Bepaalde of onbepaalde duur, naargelang de statuten.

5.1.3 Benoeming en ontslag

Door de algemene vergadering (AVA) (art. 6:58 WVV).

5.1.4 Bevoegdheden

De bestuurders hebben de volheid van bevoegdheid om alle handelingen te stellen die nodig of nuttig zijn voor de verwezenlijking van het voorwerp van de vennootschap, behoudens de bevoegdheden die uitdrukkelijk aan de AV zijn voorbehouden (art. 6:61 WVV).

5.1.5 Beperkingen aan bevoegdheden

Statutaire beperkingen zijn niet tegenstelbaar aan derden, ook al zijn ze openbaar gemaakt (art. 6:61, §1 WVV). Dit beschermt de derde te goeder trouw.

5.1.6 Tegenstrijdige belangen

Wanneer een bestuurder een direct of indirect belang van vermogensrechtelijke aard heeft dat strijdig is met dat van de vennootschap, moet hij dit melden en geldt een bijzondere procedure (art. 6:63 e.v. WVV).

5.1.7 Vertegenwoordiging

• Bevoegdheid omvang: art. 6:61, §2 WVV — vertegenwoordiging in en buiten rechte.
• Bestuurders kunnen alleen of gezamenlijk optreden.
• Beperkingen aan vertegenwoordigingsbevoegdheid zijn niet tegenstelbaar aan derden.

5.1.8 Dagelijks bestuur

Eén of meerdere personen kunnen worden belast met het dagelijks bestuur, alleen of gezamenlijk (art. 6:67 WVV).

5.2 Algemene vergadering

5.2.1 Algemeen

• Gelijke behandeling van aandeelhouders (art. 6:68 WVV).
• Bevoegdheden: art. 6:69 WVV — onder andere goedkeuring jaarrekening, kwijting bestuurders, statutenwijzigingen.

5.2.2 Bijeenroeping

• Door het bestuursorgaan of de commissaris (art. 6:70 WVV).
• Schriftelijke algemene vergadering is mogelijk indien alle aandeelhouders unaniem schriftelijk besluiten (art. 6:71 WVV).

5.2.3 Deelname

Aandeelhouders, commissaris en bestuurders nemen deel (art. 6:72 e.v. WVV).

5.2.4 Verloop

• Aanwezigheidslijst wordt opgesteld (art. 6:76 e.v. WVV).
• Debat over de agendapunten.

5.2.5 Stemrecht

• Vertegenwoordiging is mogelijk via volmacht (art. 6:80 e.v. WVV).
• Principe: één man, één stem of "één aandeel, één stem" — typisch democratisch. De statuten kunnen hiervan afwijken (bijv. meervoudig stemrecht voor bepaalde categorieën aandelen).

5.2.6 Gewone algemene vergadering

• Minstens één keer per jaar (art. 6:81 e.v. WVV).
• Bevoegdheden: goedkeuring jaarrekening, bestemming resultaat, kwijting (art. 6:83 WVV).

5.2.7 Buitengewone algemene vergadering

• Voor wijziging van de statuten (art. 6:85 e.v. WVV).
• Specifieke meerderheden vereist (verzwaarde meerderheden).
• Vereist een notariële akte.

5.3 Algemene vergadering van obligatiehouders

Indien er obligaties zijn uitgegeven:

• Bevoegdheden: art. 6:93 WVV.
• Bijeenroeping: art. 6:95 e.v. WVV.
• Verloop en stemrecht: art. 6:99 e.v. WVV.

6. Vermogen

6.1 Uitgifte nieuwe aandelen en toetreding

6.1.1 Algemene bepalingen

• Nieuwe aandelen worden uitgegeven aan personen die voldoen aan de statutaire vereisten (art. 6:105 WVV).
• Voor de uitgifte van nieuwe soorten aandelen is een statutenwijziging vereist (art. 6:106 e.v. WVV).
• De gewone toetreding van een nieuwe vennoot met bestaande aandelensoorten vereist geen statutenwijziging — dit is het soepele coöperatieve principe.

6.1.2 Inbreng in natura

Vereist een verslag van de commissaris of bedrijfsrevisor (art. 6:110 e.v. WVV) en een verantwoordingsverslag van het bestuursorgaan.

6.2 Alarmbelprocedure

Art. 6:119 WVV: wanneer het netto-actief negatief dreigt te worden of de vennootschap haar opeisbare schulden niet meer kan voldoen, moet het bestuursorgaan de algemene vergadering bijeenroepen om te beraadslagen over de toekomst van de vennootschap.

6.3 Instandhouding vermogen

6.3.1 Uitkeringen aan aandeelhouders en tantièmes

Voor elke uitkering (dividend, tantième, scheidingsaandeel) gelden twee tests:

• Balanstest (netto-actieftest) (art. 6:115 WVV): het netto-actief mag door de uitkering niet onder nul of onder een statutair bepaalde drempel zakken.
• Liquiditeitstest (art. 6:116 WVV): de vennootschap moet, gelet op redelijkerwijs te verwachten ontwikkelingen, in staat blijven haar schulden te betalen gedurende minstens 12 maanden.

6.3.2 Financiering verkrijging aandelen door een derde

Strenge voorwaarden (art. 6:118 e.v. WVV) — beperking op "financial assistance".

7. Aansprakelijkheid

Bestuurdersaansprakelijkheid wordt geregeld door art. 6:112 en 6:113 WVV:

• Aansprakelijkheid voor bestuursfouten (gewone fout — collegiale aansprakelijkheid binnen het bestuursorgaan).
• Aansprakelijkheid voor inbreuken op het WVV of de statuten.
• Aansprakelijkheid voor kennelijk grove fout die bijdroeg tot het faillissement.
• Een algemene aansprakelijkheidscap geldt (gemoduleerd volgens omvang van de vennootschap).

8. Uitsluiting ten laste van het vennootschapsvermogen

De algemene geschillenregeling van Boek 2 WVV (uitkoop/uittreding) is niet van toepassing op de CV. Voor de CV bestaat een specifieke procedure in art. 6:123 WVV, gebaseerd op het soepele toetredings-/uittredingsregime.

9. Duur, ontbinding en nietigheid

• Duur en ontbinding: art. 6:127 WVV. In principe onbepaalde duur, ontbinding o.w.v. wettige redenen of besluit AV.
• Nietigheid: art. 6:14 WVV.

10. Erkenning als CV en fiscale behandeling

10.1 Erkenning door de Nationale Raad voor de Coöperatie (NRC)

Een CV kan worden erkend door de Nationale Raad voor de Coöperatie, het Sociaal Ondernemerschap en de Landbouwonderneming. Erkende CV's voldoen aan strenge voorwaarden inzake coöperatieve principes (vrijwillig lidmaatschap, democratische besluitvorming, beperkte dividenduitkering, enz.) en genieten daardoor fiscale voordelen (o.a. vrijstelling roerende voorheffing op een eerste dividendschijf).

10.2 Boekhouding en fiscaliteit

• De CV voert een dubbele boekhouding en publiceert haar jaarrekening bij de NBB.
• Fiscaal is de CV onderworpen aan de vennootschapsbelasting zoals NV en BV. Erkende CV's genieten bijzondere fiscale gunstregimes.

Deel 2, Hoofdstuk 4 — Naamloze Vennootschap (NV)

1. Begrip en kenmerken

1.1 Algemene definitie

De naamloze vennootschap (NV) is, zoals elke vennootschap, een overeenkomst waarbij één of meer personen (natuurlijke of rechtspersonen) door inbreng een onderneming oprichten met een geoorloofd voorwerp, met het oogmerk hun vennoten een rechtstreeks of onrechtstreeks vermogensvoordeel te bezorgen. De NV bezit rechtspersoonlijkheid.

1.2 Specifieke kenmerken — Boek 7 WVV

De NV wordt geregeld door Boek 7 WVV. Kenmerken:

• Vennootschap met kapitaal: in tegenstelling tot de BV en CV heeft de NV een vast, statutair kapitaal.
• Aansprakelijkheid beperkt tot inbreng: aandeelhouders riskeren slechts hun inbreng.
• Geschikt voor grote ondernemingen en is de enige vennootschapsvorm die op de beurs kan worden genoteerd.
• Nieuw sinds WVV (1 mei 2019): één oprichter is voldoende (vroeger minstens 2). De eenpersoons-NV is dus mogelijk.

2. Oprichting

2.1 Bedrag van het kapitaal

• Minimumkapitaal: € 61.500 (art. 7:2 WVV) — fundamenteel verschil met de BV/CV.
• Verplicht financieel plan (art. 7:3 WVV): verantwoordt het kapitaal voor de eerste 2 jaar.
• Oprichtersaansprakelijkheid indien het kapitaal kennelijk ontoereikend was bij faillissement binnen 3 jaar.

2.2 Plaatsing van het kapitaal

2.2.1 Volledige plaatsing

Het kapitaal moet volledig en onvoorwaardelijk geplaatst (= onderschreven) zijn — dwingend voorschrift (art. 7:4 WVV).

2.2.2 Inbreng in geld en in natura

• Geen inbreng in nijverheid (arbeid) mogelijk in een NV (art. 7:6 WVV) — fundamenteel verschil met BV en CV.
• Inbreng in geld: bewijs van deponering op een geblokkeerde rekening is vereist (art. 7:12 WVV) — bankattest.
• Inbreng in natura: dubbel verslag vereist (art. 7:7 WVV) — verslag van het bestuursorgaan + waarderingsverslag van een bedrijfsrevisor.

2.2.3 Quasi-inbreng

Specifiek voor de NV: indien de vennootschap binnen 2 jaar na oprichting een vermogensbestanddeel verwerft van een oprichter, bestuurder of aandeelhouder voor een prijs gelijk aan minstens 1/10 van het kapitaal, moet een bijzondere procedure worden gevolgd (verslag bedrijfsrevisor, goedkeuring AVA). Doel: vermijden dat de strenge regels voor inbreng in natura worden omzeild via een achterafverkoop.

2.3 Storting van het kapitaal

• Minimumstorting bij oprichting: € 61.500.
• Op elk aandeel: minstens 1/4 volgestort (art. 7:11 WVV).
• Bij inbreng in natura: volstorting binnen 5 jaar.

2.4 Oprichtingsformaliteiten

• Notariële akte verplicht (art. 7:14 WVV).
• Digitale oprichting mogelijk sinds 1 augustus 2021.
• Oprichters en latere inschrijvers worden in de akte vermeld.

2.5 Nietigheid

Art. 7:15 WVV — niet vereiste vorm, voorwerp strijdig met openbare orde, e.d.

2.6 Garantie en aansprakelijkheid

Art. 7:17 WVV — oprichtersaansprakelijkheid:

• Aansprakelijk voor verbintenissen van de vennootschap bij gebrek aan inbreng.
• Aansprakelijk indien het financieel plan een kennelijk ontoereikend kapitaal verantwoordde, bij faillissement binnen 3 jaar.

3. Effecten en hun overdracht

3.1 Algemeen

Art. 7:22 WVV: een NV kan alle effecten uitgeven die niet door de wet zijn verboden.

3.2 Vorm van de effecten

3.2.1 Op naam

Inschrijving in het effectenregister en specifiek in het aandelenregister.

3.2.2 Gedematerialiseerd

Boeking op een effectenrekening bij een erkende rekeninghouder.

Toonderaandelen bestaan niet meer (afgeschaft).

3.3 Soorten effecten

3.3.1 Aandelen

• Een NV kan één of meer aandelen uitgeven, met of zonder vermelding van nominale waarde.
• In principe vrij overdraagbaar.
• Er moet minstens één aandeel zijn (art. 7:46 WVV), en minstens één aandeel moet stemrecht hebben.
• Principe: één aandeel = één stem.
• Aandelen zonder stemrecht zijn mogelijk (preferente aandelen).
• Meervoudig stemrecht is mogelijk in de niet-genoteerde NV (en in de genoteerde NV onder voorwaarden voor loyaliteitsstemrecht: dubbel stemrecht na 2 jaar ononderbroken bezit).
• Stemovereenkomsten zijn mogelijk maar onder voorwaarden (mogen niet strijdig zijn met het belang van de vennootschap, mogen niet voor onbepaalde duur worden gesloten, enz.).

3.3.2 Winstbewijzen

Art. 7:58 WVV: winstbewijzen vertegenwoordigen het kapitaal niet. Hun rechten worden volledig door de statuten bepaald (winstdeling, stemrecht enz.). Ze worden vaak toegekend aan personen die geen inbreng in geld of natura hebben gedaan (bijv. oprichters voor hun know-how).

3.3.3 Certificaten

Art. 7:61 WVV: hebben betrekking op aandelen, winstbewijzen of inschrijvingsrechten, uitgegeven door een rechtspersoon (Stichting Administratiekantoor / AdmK). De juridische eigendom blijft bij de certificeerder, de economische opbrengst (dividend, koersresultaat) gaat naar de houder van het certificaat. Vorm: op naam of gedematerialiseerd.

3.3.4 Obligaties

Art. 7:62 e.v. WVV: schuldinstrumenten — geen aandeelhouderschap, wel schuldvordering op de vennootschap. Varianten:

• Niet-converteerbaar / converteerbaar (kunnen omgezet worden in aandelen).
• Bepaalde termijn / eeuwigdurend.
• Vorm: op naam (of gedematerialiseerd).

3.3.5 Inschrijvingsrechten (warrants)

Art. 7:67 e.v. WVV: geven het recht om in de toekomst, tegen een vooraf bepaalde prijs, nieuwe aandelen in te schrijven.

• Al dan niet gekoppeld aan een ander effect (bijv. obligatie met warrant).
• Uitoefentermijn: maximaal 10 jaar.

Tabel — Effecten van de NV

3.4 Overdracht en overgang

3.4.1 Algemene regels

Art. 7:73 e.v. WVV:

• Gemeen verbintenissen- en contractenrecht.
• Ook erfrecht en schenkingen komen in aanmerking.
• Inschrijving in het aandelenregister of boeking op andere effectenrekening.

3.4.2 Vrije overdraagbaarheid en mogelijke beperkingen

• Principe: vrije overdraagbaarheid van aandelen in de NV.
• Statutaire beperkingen mogelijk (art. 7:78 WVV):
• Goedkeuringsclausule (agrément): overdracht vereist goedkeuring van een orgaan.
• Voorkoopclausule (préemptie): bestaande aandeelhouders krijgen voorrang.
• Onvervreemdbaarheidsclausules zijn slechts geldig indien beperkt in tijd en gerechtvaardigd door het vennootschapsbelang.

3.4.3 Uitkoopbod

Art. 7:82 WVV — squeeze-out: een aandeelhouder die 95% van de aandelen bezit, kan de minderheid uitkopen.

3.4.4 Openbaarmaking belangrijke deelnemingen

Art. 7:83 WVV — transparantieverplichting (vooral relevant voor genoteerde NV's): meldingsdrempels (5%, 10%, enz.).

4. Vennootschapsorganen

4.1 Bestuur

De NV kent drie bestuursmodellen (vrij te kiezen in de statuten):

4.1.1 Monistisch bestuur — Raad van bestuur

Art. 7:85 e.v. WVV — het klassieke model.

4.1.1.1 Samenstelling

• Collegiaal bestuursorgaan met minstens 3 bestuurders.
• Indien er slechts 2 aandeelhouders zijn, mogen er 2 bestuurders zijn.
• Bestuurders: natuurlijke personen of rechtspersonen (in dat geval vaste vertegenwoordiger — art. 2:55 WVV).
• Status: zelfstandige, geen werknemer.
• Benoeming door de AVA.
• Duur: maximaal 6 jaar, hernieuwbaar.
• Ontslag ad nutum: bestuurders kunnen op elk moment, zonder opzegging en zonder schadevergoeding, worden ontslagen door de AV. De statuten kunnen hiervan afwijken (sinds WVV — vroeger dwingend).

4.1.1.2 Bezoldiging

In principe bezoldigd, afwijking mogelijk (art. 7:89 WVV).

4.1.1.3 Bevoegdheid en werking

• Volheid van bevoegdheid: alle handelingen ter verwezenlijking van het voorwerp van de NV, m.u.v. wat aan de AV is voorbehouden.
• Bevoegdheidsbeperkingen zijn niet tegenstelbaar aan derden (art. 7:93 WVV), ook als openbaar gemaakt.
• Vertegenwoordigingsclausule (statutaire bepaling over wie de NV vertegenwoordigt — bijv. "twee bestuurders gezamenlijk"): wel tegenstelbaar aan derden.
• Beperkingen aan de vertegenwoordigingsclausule (bijv. "voor handelingen boven X euro"): niet tegenstelbaar aan derden.
• Notulen van de vergadering worden opgesteld.
• Schriftelijke besluitvorming mogelijk indien unaniem (art. 7:95 WVV).
• Tegenstrijdig belang — zie hieronder (art. 7:96 WVV).
• Comités kunnen worden opgericht binnen het bestuursorgaan (auditcomité, remuneratiecomité, benoemingscomité) (art. 7:98 WVV) — verplicht voor genoteerde NV's.

4.1.2 Enige bestuurder

Art. 7:101 WVV — nieuwigheid sinds WVV.

• Slechts één bestuurder, alleen voor niet-genoteerde NV's (een genoteerde NV moet minstens 3 bestuurders hebben).
• Kan statutair (in de statuten benoemd, met statutair verankerde positie — kan dan niet zomaar worden ontslagen) of niet-statutair zijn.
• Tegenstrijdig belang: bijzondere procedure (art. 7:102 WVV).

4.1.3 Duaal bestuur — Raad van toezicht + Directieraad

Art. 7:104 e.v. WVV — geïnspireerd op het Duitse model.

4.1.3.1 Organen en samenstelling

• Raad van toezicht: collegiaal orgaan met minstens 3 leden. Geen cumul met de directieraad mogelijk.
• Directieraad: collegiaal orgaan met minstens 3 leden. Geen cumul met de raad van toezicht mogelijk.
• Beide kunnen bestaan uit natuurlijke of rechtspersonen.

4.1.3.2 Bezoldiging

• Principe: bezoldigd, afwijking mogelijk (art. 7:108 WVV).
• De raad van toezicht bepaalt de bezoldiging van de leden van de directieraad.

4.1.3.3 Bevoegdheid en werking

Raad van toezicht (art. 7:109 WVV):

• Algemeen beleid en strategie van de NV.
• Bevoegdheden uitdrukkelijk door het WVV aan het bestuursorgaan toegekend (kapitaalverhoging, jaarrekening, enz.).
• Toezicht op de directieraad — verlenen van kwijting.
• Vertegenwoordigingsclausule: wel tegenstelbaar; beperkingen niet.

Directieraad (art. 7:110 WVV):

• Alle bestuursbevoegdheden m.u.v. die van de raad van toezicht.
• Bevoegdheidsbeperkingen niet tegenstelbaar; vertegenwoordigingsclausule wel.
• Minstens 1x per jaar schriftelijk verslag aan de raad van toezicht over hoofdlijnen, strategie, algemene en financiële risico's.
• Verstrekt info aan de raad van toezicht voor de opmaak van het jaarverslag.

Algemeen:

• De NV is gebonden door handelingen van zowel de raad van toezicht als de directieraad en hun leden.
• Notulen van vergaderingen worden opgesteld.
• Tegenstrijdig belang: art. 7:115 WVV.
• Comités kunnen worden opgericht binnen de raad van toezicht.

Tabel — De drie bestuursmodellen

4.1.4 Dagelijks bestuur

• Eén of meerdere personen belast met het dagelijks bestuur.
• Aangeduid door de raad van bestuur, de enige bestuurder of de directieraad.
• Optreden alleen, gezamenlijk of als college (art. 7:121 WVV).
• Benoeming, ontslag en bevoegdheid: volgens de statuten.
• Definitie dagelijks bestuur: behoeften van het dagelijks leven van de vennootschap, minder belangrijke handelingen, of spoedeisende handelingen die de tussenkomst van het bestuursorgaan niet rechtvaardigen.

4.1.5 Bestuurdersaansprakelijkheid

• Persoonlijk en hoofdelijk voor:
• Gewone bestuursfouten (collegiale aansprakelijkheid binnen het bestuursorgaan).
• Overtredingen van het WVV of de statuten — vermoeden van fout.
• Kennelijk grove fout die heeft bijgedragen tot het faillissement (wrongful trading).
• Schade geleden door de NV zelf of door derden (waaronder schuldeisers, aandeelhouders, fiscus).
• Aansprakelijkheidscap (Boek 2 WVV): de aansprakelijkheid is per feit of geheel van feiten plafond aan een bedrag dat varieert naargelang de omvang van de vennootschap (omzet/balanstotaal — bedraagt van €125.000 tot €12 miljoen). Cap geldt niet bij bedrog, zware fout, gewoonlijk lichte fout of bij fiscale en sociale schulden in geval van faillissement.

4.1.6 Belangenconflict — Art. 7:96 WVV

Wanneer een bestuurder van een NV een rechtstreeks of onrechtstreeks belang van vermogensrechtelijke aard heeft dat strijdig is met dat van de vennootschap bij een beslissing van het bestuursorgaan:

1. De bestuurder moet zijn belangenconflict meedelen aan de andere bestuurders vóór de beraadslaging.
2. Zijn verklaring wordt opgenomen in de notulen.
3. Hij mag niet deelnemen aan de beraadslaging noch aan de stemming over deze beslissing.
4. De commissaris (zo aanwezig) wordt ingelicht.
5. In de jaarrekening wordt het belangenconflict toegelicht (aard, vermogensgevolgen).

Voor de enige bestuurder (art. 7:102) en het duaal bestuur (art. 7:115) gelden aangepaste procedures.

4.2 Algemene Vergadering van aandeelhouders

4.2.1 Spelregels

• Gelijke behandeling van aandeelhouders (art. 7:123 WVV).
• Bevoegdheden (art. 7:124 WVV): exclusieve bevoegdheden zoals goedkeuring jaarrekening, kwijting, benoeming bestuurders, statutenwijziging, ontbinding, kapitaaltransacties.
• Bijeenroeping: door de raad van bestuur (of raad van toezicht bij duaal model) en/of de commissaris (art. 7:126 e.v. WVV).
• Schriftelijke AV is mogelijk (eenstemmig — art. 7:133 WVV), maar niet voor onderwerpen die een notariële akte vereisen.
• Deelname: art. 7:134 WVV (registratiedatum voor genoteerde NV's = 14 dagen vóór de AV).
• Verloop: art. 7:138 e.v. WVV.
• Stemrecht: art. 7:142 e.v. WVV — principe één aandeel/één stem, met mogelijke afwijking (zonder stemrecht, meervoudig, loyaliteitsstemrecht).

4.2.2 Gewone algemene vergadering

• 1x per jaar, op de statutair bepaalde dag (binnen 6 maanden na boekjaarsluiting) (art. 7:147 e.v. WVV).
• Bevoegdheden:
• Goedkeuring van de jaarrekening.
• Bestemming van het resultaat (dividend, reserves).
• Kwijting aan bestuurders en commissaris.
• Benoeming/herbenoeming van bestuurders en commissaris.

4.2.3 Bijzondere algemene vergadering

• Op elk moment, voor agendapunten andere dan statutenwijzigingen (art. 7:151 e.v. WVV).
• Bijvoorbeeld: tussentijds ontslag bestuurder, goedkeuring belangrijke verrichting.

4.2.4 Buitengewone algemene vergadering

• Voor statutenwijzigingen (art. 7:153 e.v. WVV).
• Specifieke meerderheden vereist:

Tabel — Meerderheden in de buitengewone AV NV

• Indien het aanwezigheidsquorum niet wordt gehaald, wordt een tweede vergadering bijeengeroepen die zonder quorumvereiste kan beslissen (behalve voor wijziging voorwerp/doelen — daar blijft het quorum gelden).
• Voor statutenwijziging is steeds een notariële akte vereist.
• Uitgifte van een nieuwe soort aandelen of winstbewijzen valt hieronder.

4.3 Vennootschapsvordering en minderheidsvordering

• Vennootschapsvordering (art. 7:156 WVV): de AV beslist of de NV een aansprakelijkheidsvordering instelt tegen het bestuursorgaan of de commissaris. Bij duaal bestuur: de raad van toezicht tegen de leden van de directieraad.
• Minderheidsvordering (art. 7:157 WVV): aandeelhouders die samen minstens 1% van de stemmen of effecten met een waarde van € 1.250.000 vertegenwoordigen, kunnen, indien de AV kwijting heeft verleend, alsnog namens de NV een vordering instellen tegen bestuurders.

4.4 Algemene vergadering van obligatiehouders

• Bevoegdheid (art. 7:162 e.v. WVV): onder andere wijzigingen aan de obligatievoorwaarden.
• Bijeenroeping: art. 7:164 e.v. WVV.
• Deelneming: art. 7:166 e.v. WVV.
• Verloop en stemrecht: art. 7:168 e.v. WVV.

5. Kapitaal

5.1 Kapitaalverhoging

5.1.1 Algemene regels

• Een kapitaalverhoging is een statutenwijziging (art. 7:177 e.v. WVV) — vereist dus een buitengewone AV en een notariële akte.
• Voorwaarden:
• Eerder uitgegeven aandelen moeten volledig en onvoorwaardelijk geplaatst zijn.
• Eventuele uitgiftepremie (agio) moet bij inschrijving worden gestort.
• Verslag van het bestuursorgaan dat de uitgiftecondities verantwoordt.
• Inbreng in geld of in natura: minstens 1/4 volstorten per nieuw aandeel.
• Notariële akte.

5.1.2 Inbreng in geld — Voorkeurrecht

Art. 7:188 e.v. WVV:

• Bestaande aandeelhouders hebben een voorkeurrecht op de nieuw uit te geven aandelen, naar evenredigheid van hun deelneming. Dit beschermt hen tegen verwatering van hun deelname en zeggenschap.
• Statuten kunnen het voorkeurrecht niet beperken of opheffen in algemene zin.
• De AVA kan het voorkeurrecht beperken of opheffen in het belang van de vennootschap (bijv. om een strategische investeerder binnen te brengen). Dit vereist:
• Een bijzonder verslag van het bestuursorgaan met motivering van de prijs.
• Een verslag van de commissaris (of bedrijfsrevisor).
• Een bijzondere meerderheid in de AV.

5.1.3 Inbreng in natura

Art. 7:196 e.v. WVV: net als bij oprichting, verslag bestuursorgaan + verslag commissaris/bedrijfsrevisor vereist.

5.1.4 Toegestaan kapitaal

Art. 7:198 e.v. WVV:

• Mogelijkheid om in de statuten het bestuursorgaan (of de raad van toezicht) te machtigen om het kapitaal te verhogen binnen een bepaalde grens en gedurende een maximum van 5 jaar vanaf de bekendmaking van de oprichtingsakte (of statutenwijziging die de machtiging verleent).
• Hernieuwbaar telkens voor 5 jaar door de AV.
• Snelle reactie mogelijk op marktopportuniteiten zonder telkens een buitengewone AV te moeten samenroepen.

5.1.5 Kapitaalverhoging ten gunste van het personeel

Art. 7:204 e.v. WVV: specifieke regels voor werknemersaandelenplannen.

5.1.6 Garantie en aansprakelijkheid bestuursorgaan

Art. 7:206 e.v. WVV: bij kapitaalverhoging geldt een aansprakelijkheidsregime analoog aan dat van de oprichters.

5.1.7 Methodes van kapitaalverhoging

• Nieuwe inbreng in geld (eventueel met voorkeurrecht).
• Nieuwe inbreng in natura (met verslag bedrijfsrevisor).
• Incorporatie van reserves of uitgiftepremies: omzetting van reserves in kapitaal — geen nieuwe inbreng, vaak door uitgifte van bonusaandelen.
• Conversie van obligaties in aandelen (bij converteerbare obligaties).
• Uitoefening van warrants of inschrijvingsrechten.

5.2 Kapitaalvermindering

5.2.1 Algemeen

Art. 7:208 WVV:

• Vereist een statutenwijziging (buitengewone AV + notariële akte).
• Het kapitaal mag niet onder het wettelijk minimum (€ 61.500) dalen.
• Gelijke behandeling van de aandeelhouders (art. 7:208 e.v. WVV).

5.2.2 Terugbetaling aan aandeelhouders

• Schuldeisersbescherming (art. 7:209 WVV): schuldeisers wier vordering bestond vóór de bekendmaking van het besluit kunnen binnen 2 maanden zekerheid eisen. Tot beslissing daarover wordt de terugbetaling opgeschort.

5.2.3 Tot aanzuivering van verliezen

• Geen recht voor schuldeisers om zekerheid te vragen — er stroomt geen vermogen weg uit de vennootschap; het kapitaal wordt slechts aangepast aan de werkelijke vermogenstoestand.

5.3 Instandhouding van het kapitaal van de vennootschap

5.3.1 Winstverdeling

• Reservefonds (wettelijke reserve) (art. 7:211 WVV): jaarlijks moet 5% van de nettowinst worden afgezonderd voor de wettelijke reserve, totdat deze 10% van het kapitaal bereikt.
• Interimdividend (art. 7:213 WVV): door het bestuursorgaan uit te keren tussentijds dividend, onder strikte voorwaarden (uit winst van lopend boekjaar of niet-uitgekeerde winst voorgaand boekjaar, niet vroeger dan 6 maanden na boekjaarsluiting, op basis van staat van actief en passief, eventueel verslag commissaris).
• In tegenstelling tot de BV is er in de NV geen netto-actief- en liquiditeitstest voor gewone uitkeringen, wel een kapitaaltoets: er mag enkel worden uitgekeerd uit netto-actief boven het kapitaal en de onbeschikbare reserves.

5.3.2 Verkrijging eigen aandelen, winstbewijzen of certificaten

Art. 7:215 e.v. WVV:

• Een NV kan haar eigen aandelen verkrijgen onder strikte voorwaarden:
• Voorafgaande machtiging door de buitengewone AV (max 5 jaar geldig).
• Maximaal 20% van het kapitaal mag in eigen aandelen worden aangehouden.
• Mag enkel met uitkeerbare middelen (niet uit kapitaal of onbeschikbare reserves).
• Vereist gelijke behandeling van aandeelhouders (bij genoteerde NV: doorgaans op de beurs).
• Statuut van eigen aandelen: stemrecht wordt opgeschort, dividendrecht eveneens, en er wordt een onbeschikbare reserve aangelegd ten belope van de aankoopprijs.

5.3.3 Alarmbelprocedure

Art. 7:228 e.v. WVV — kapitaalsbescherming:

• Eerste alarmbel: wanneer het netto-actief is gedaald tot minder dan de helft van het kapitaal, moet het bestuursorgaan binnen 2 maanden na vaststelling de AV bijeenroepen om te beraadslagen over de ontbinding of andere maatregelen ter herstel van de financiële toestand. Een bijzonder verslag is vereist.
• Tweede alarmbel: wanneer het netto-actief is gedaald tot minder dan 1/4 van het kapitaal, gelden dezelfde verplichtingen, maar de ontbinding kan worden uitgesproken met een meerderheid van 1/4 van de uitgebrachte stemmen (lagere drempel).
• Verder: wanneer het netto-actief minder bedraagt dan € 61.500 (het minimumkapitaal), kan elke belanghebbende de gerechtelijke ontbinding vorderen, behoudens regularisatie.
• Verzuim van de alarmbel maakt de bestuurders persoonlijk aansprakelijk (vermoeden van causaal verband).

6. Duur en ontbinding

• Art. 7:230 WVV: in principe onbepaalde duur.
• Ontbinding o.w.v. wettige redenen of bij besluit van de algemene vergadering (buitengewone AV — 4/5-meerderheid).
• Vereffening volgens de regels van Boek 2 WVV.

7. Strafbepalingen

Art. 7:232 WVV — strafrechtelijke en burgerrechtelijke sancties bij overtreding van de NV-regels (valse stortingen, geen alarmbel, fout financieel plan, e.d.).

8. Bijzonderheden voor de genoteerde NV

Een genoteerde NV is een NV waarvan aandelen of certificaten zijn toegelaten tot de verhandeling op een gereglementeerde markt. Specifieke regels:

• Geen enige bestuurder mogelijk — verplicht monistisch of duaal bestuur met minstens 3 leden.
• Onafhankelijke bestuurders verplicht (minstens 3, of 1/3 van de raad).
• Auditcomité, remuneratiecomité en benoemingscomité verplicht, voorgezeten door onafhankelijken.
• Corporate-governancecode (Belgische Corporate Governance Code 2020 — "comply or explain").
• Transparantieverplichtingen — meldingen van belangrijke deelnemingen, voorwetenschap, marktmisbruik.
• Loyaliteitsstemrecht: dubbel stemrecht toegestaan voor aandeelhouders die de aandelen minstens 2 jaar onafgebroken op naam bezitten — uitzondering op "één aandeel, één stem".
• Registratiedatum: 14 dagen vóór de AV, voor deelname.
• Geschillenregeling van Boek 2 (uittreding/uitkoop tussen aandeelhouders) is niet van toepassing op de genoteerde NV — wel op de niet-genoteerde NV.

9. Geschillenregeling (niet-genoteerde NV)

Op de niet-genoteerde NV is de algemene geschillenregeling van Boek 2 WVV van toepassing:

• Gedwongen uitkoop: een aandeelhouder kan een andere aandeelhouder gerechtelijk verplichten zijn aandelen over te dragen wegens gegronde redenen (ernstige verstoring van de samenwerking).
• Gedwongen uittreding (uittredingsvordering): een aandeelhouder kan eisen dat zijn aandelen door de andere(n) worden overgenomen, eveneens om gegronde redenen.
• De rechtbank bepaalt de prijs op basis van een deskundigenverslag.

10. Boekhouding en fiscaliteit (kort)

• NV voert een dubbele boekhouding en publiceert haar jaarrekening bij de Nationale Bank van België.
• Grote NV's (drempels balanstotaal/omzet/personeel) zijn onderworpen aan commissarisplicht (controle door bedrijfsrevisor).
• Fiscaal onderworpen aan de vennootschapsbelasting (standaardtarief 25%; verlaagd tarief 20% op eerste schijf voor kmo's onder voorwaarden).
• Roerende voorheffing van 30% op dividenden (met VVPR-bis-regime onder voorwaarden 20%/15%).